Korte verhalen

 

  1. Hisse – geplaatst op 9 september 2019
  2. Naya – geplaatst op 18 september 2019
  3. Een hemels leven – geplaatst op 24 september 2019
  4. Chan-mi – geplaatst op 8 oktober 2019

PS
De verhalen staan hieronder in omgekeerde volgorde, dit om te voorkomen dat lezers zich suf moeten scrollen om het meest recente verhaal te vinden…

 

4. Chan-mi

Verhaal nummer vier is net zoals de meeste van mijn oudere verhalen de vrucht van een schrijfwedstrijd. In dit geval ging het om een van de betere wedstrijden, omdat de organisator (uitgeverij Historische Verhalen) alle voor een bundel geselecteerde verhalen nauwgezet redigeert.
Van de eenentwintig shortlistverhalen haalde ‘Chan-mi’ de tweede plaats, wat een prominente plek in de bundel ‘Korte verhalen uit de Gouden Eeuw’ opleverde. De bundel kwam in 2017 uit en kreeg onder andere op Hebban een reeks mooie recensies.
Het verhaalidee borrelde bij mij op na het lezen van het scheepsjournaal van Hendrick Hamel, die met het VOC-schip de Sperwer in de zomer van 1653 op de kust van Korea strandde. Van de vierenzestig bemanningsleden overleefden er achtendertig. Ze mochten Korea echter niet verlaten, omdat de regering het bestaan van het land verborgen wilde houden. Dertien jaar later, in 1666 slaagde een deel van de oorspronkelijke bemanning er in om in een primitief vaartuig de VOC-factorij in het Japanse Nagasaki te bereiken. Stof genoeg voor een aantal spannende verhalen. Om de geijkte wegen te vermijden koos ik er voor om niet uit te gaan van de lotgevallen van een van de bemanningsleden, maar het verhaal te schrijven vanuit het perspectief van een Koreaans meisje, namelijk de bastaarddochter van een Koreaanse magistraat. Dat was een behoorlijke uitdaging, omdat het nogal wat research naar de Koreaanse geschiedenis, samenleving en cultuur met zich mee bracht. Dat ik juist met dit verhaal hoge ogen gooide, deed me dan ook deugd.

 

 

Hanyang (Seoul) –  voorjaar 1658

 

O blauwgroene stroom die zich van de heuvels haast,
Beroem je niet op je snelle vaart:
Eenmaal deel van de wereldzee,
Is er geen weg terug.
Waarom blijf je niet en rust hier uit,
Waar verlaten heuvels baden in het licht van de maan? 

‘Chan-mi, waarom antwoord je niet?’
Bijna laat ik mijn penseel vallen. ‘Vergeving, zuster. Ik hoorde je niet binnenkomen,’ zeg ik met de eerbied die ik een echte dochter verschuldigd ben. ‘Van mijn lerares moet ik een gedicht van Hwang-yi kopiëren.’
‘Een gedicht?’ zegt Chae-yong smalend. ‘Laten ze jou in die kisaengschool dan nooit eens iets nuttigs doen?’ Mijn antwoord wacht ze niet af. ‘Vader wil je spreken. Hij is in de anbang.’
Het hart klopt in mijn keel. De anbang? Moet ik echt naar de mannenruimte? De laatste dagen heb ik daar alleen generaals en hoge ambtenaren van het koninklijk hof naar binnen zien gaan. Vrouwen mogen de anbang normaal niet betreden, zeker niet als ze zoals ik geboren zijn uit een concubine.
‘Schiet op,’ zegt Chae-yong, ‘als je treuzelt, maak je het alleen maar erger.’

In de mannenruimte schemert het, zodat vader niet meer is dan een vaag silhouet. Ik zink op mijn knieën en druk mijn voorhoofd tegen de bodem van glad oliepapier.
‘Chan-mi,’ zegt vader. ‘Heb ook jij gehoord van de bleke mannen uit een ver land, die vijf jaar geleden strandden op het eiland Cheju?’
‘Ja, vader,’ antwoord ik. ‘Iedereen in Hanyang kent dat verhaal. Ik heb ook gehoord dat die mannen landgenoten zijn van Pak Yŏn, uw aangenomen zoon.’
‘Wil je graag een kisaeng worden, Chan-mi?’ vraagt vader ineens.
Mijn hoofd tolt van die onverwachte wending.
‘Ik ben geen echte dochter zoals Chae-yong,’ antwoord ik voorzichtig. ‘De kisaengschool is voor mij de enig mogelijke weg om de oude verhalen en gedichten te leren en er misschien ooit zelf een te schrijven. Pas als ik echt een kisaeng ben, kan ik uw vraag beantwoorden.’
Vader glimlacht. ‘Je bent slim, Chan-mi. Het antwoord luidt dus nee.’
Ik zwijg en durf enkel met een kort knikje te reageren.
‘Ik heb je lerares gesproken,’ gaat vader onverstoorbaar verder. ‘Bo-hui zegt dat jij haar meest getalenteerde leerling bent, net zo goed in muziek en dans als in literatuur en dichtkunst. Ze beweert dat je ooit Hwang-yi zelf zult evenaren.’
Ik voel tranen opkomen en moet veel moeite doen om die terug te dringen. Nooit eerder sprak vader zo lovend over mij. Hij heeft gelijk. Een kisaeng wil ik niet worden, al houd ik van bijna alles wat ik van Bo-hui leer. Maar ik gruw van het vooruitzicht om straks als kisaeng het bed te moeten delen met elke edele yanbang die dat wenst, al is hij nog zo oud en lelijk.
Vader komt overeind en gaat naast mij zitten, alsof ik een echte dochter ben.
‘Chan-mi,’ zegt hij, ‘ik heb met Pak Yŏn gesproken, die vele jaren eerder dan die mannen met zijn schip op de kust van Choson strandde en die inderdaad uit hetzelfde land komt. Ik heb je nooit zijn echte naam verteld. Die klinkt vreemd en luidt Jan Weltevree. Je weet waarschijnlijk dat hij in opdracht van de koning geweren en kanonnen ontwerpt zoals zijn landgenoten die gebruiken. Maar Pak Yŏn wordt oud. Daarom wil hij een van zijn landgenoten opleiden. Hij heeft een jongen van zeventien jaar op het oog die in zijn eigen taal Claes Arentszoon heet. Hij weet niet alleen alles van geschut af, maar bezit ook andere talenten. Pak Yŏn heeft hem al veel geleerd, maar het is niet genoeg. De jongen kan hem pas opvolgen als hij onze taal uitmuntend beheerst.’
‘Wordt het mijn taak om die jongen les te geven?’ Ik schrik van mijzelf. Een meisje wordt niet geacht om dat soort vragen te stellen. Ik hoor af te wachten…
Maar vader neemt er geen enkele aanstoot aan. Integendeel, hij glimlacht.
‘Juist, Chan-mi. Al ben je nog maar vijftien, jij bezit daar de kennis voor. Dat heeft je lerares mij verzekerd. Bovendien kan de jongen dan in mijn eigen huis onderwijs krijgen.’
Maar ik mag helemaal niet alleen bij een jongen zijn! Zou Chae-yong dan altijd naast mij moeten zitten? Dat zou ik vreselijk vinden.
Vader lacht om mijn verbaasde blik. ‘Het is eenvoudiger dan je denkt, kleine dochter. Als ik weg ben en dat is vaak het geval, geef je de jongen gewoon hier les.’
Plotsklaps zit er een brok in mijn keel. ‘Mag dat wel?’ weet ik uit te brengen. ‘En hoe moet het dan met mijn eigen lessen?’
‘Als de jongen jou wil, mag hij je huwen. Dan hoef je geen kisaeng te worden.’
Sprakeloos kijk ik vader aan.
‘Morgen geef je hem zijn eerste les,’ gaat hij rustig verder. ´Je mag hem Baram noemen naar de wind die zijn schip naar de kust van Choson blies. Ga nu naar je school, Chan-mi, en leg je lerares uit waarom je niet meer komt. Maar vertel Bo-hui nog niet dat die jongen jou huwt. Jij mag niet weigeren. Baram wel. Maar ik verwacht niet dat hij dat zal doen. Je bent een zeldzaam juweel, Chan-mi. Dat zal de jongen ongetwijfeld zien. Ik ben blij dat ik je deze kans kan geven, kleine dochter.’
Opnieuw voel ik tranen opwellen. Vader bedoelt dat hij van mij houdt en het beste voor mij wil, al kan een generaal dat onmogelijk rechtstreeks tegen zijn bastaarddochter zeggen. Zonder dralen sta ik op, buig en verlaat de anbang.
In de vrouwenruimte negeer ik Chae-yongs nieuwsgierige blikken. Ik loop naar buiten en volg het pad dat zich tussen de rijstvelden in wijde bochten omhoog slingert om bij de kisaengschool op de top van de heuvel te eindigen.

 

Hanyang –  najaar 1659

Als ik mijn ogen open, voel ik Barams warme lichaam vlak naast mij. Hij is al wakker en kijkt naar mijn blote borsten. Ik lach, steek mijn arm uit en woel door zijn helblonde haar. Baram betovert mij elke dag opnieuw, net zoals die allereerste keer, toen hij de anbang binnenstapte, mij met zijn blauwe ogen opnam en toen met een zwierig armgebaar voor mij boog alsof ik een echte koningsdochter was.
‘Hoe lang moet je nog om je vader rouwen, Chan-mi?’ vraagt hij.
Ik zou boos moeten worden om die weinig subtiele vraag, maar daar ben ik gewoonweg niet toe in staat.
‘Tot de komende zomer,’ antwoord ik. ‘Tot dan zul je geduld moeten hebben.’
‘Jij ook,’ zegt hij. Plagend knijpt hij in mijn wang.
Ik zucht en leg mijn hoofd op zijn schouder. Baram kent mij intussen goed genoeg om te weten dat ook ik die verplichte onthouding moeilijk vind. Maar we weten allebei wat er gebeurt als we ons daar niet aan houden en ik te vroeg in verwachting raak. Hij verspeelt dan zijn bevoorrechte positie en ik verlies alles, zelfs mijn leven. Een vrouw die haar eer te grabbel gooit, moet ter plekke haar paedo gebruiken, het rituele mes dat elke gehuwde vrouw in Choson draagt.
Baram streelt mijn arm. ‘Ik moet je iets vertellen, Chan-mi,’ zegt hij.
Ik luister o zo graag naar Barams melodieuze stem met die eigenaardige tongval, vooral als hij vertelt over zijn geboorteland, oneindig ver van Choson, waar men een vreemde god aanbidt en vrouwen bijna net zo belangrijk schijnen te zijn dan mannen. Maar nu klinkt Barams stem ineens afgemeten en vlak…
‘Gisteren werd ik naar het paleis ontboden, Chan-mi. Tot mijn grote verbazing moest ik voor de koning zelf verschijnen. Pak Yŏn was er ook. Hij wordt te oud om nog langer naar de garnizoenssteden te reizen om elk stuk geschut te controleren, vertelde hij. De koning zelf ondervroeg mij over mijn vorderingen. Ik kon al zijn vragen en ook die van de raadsheren naar tevredenheid beantwoorden. De koning dicteerde mij daarna een tekst. Toen ik alles foutloos in het han’gǔl op wist te schrijven werd ik ter plekke tot Pak Yŏns plaatsvervanger en opvolger benoemd. Morgen reis ik naar P’yŏngyang, daarna naar alle andere provinciehoofdsteden en de belangrijkste havens.’
‘Hoe lang blijf je weg?’ fluister ik.
Baram antwoordt niet meteen. Eerst kust hij mij. ‘Lang,’ zegt hij dan. ‘Te lang… Sommige generaals verwachten een nieuwe landing van de Japanners. Er is zelfs al een gezant naar Bejing gezonden om de Ming-keizer te waarschuwen.’
Slechts één woord onthoud ik. Lang…

 

Saesong – zomer 1666

Barams vrees wordt bewaarheid. Elk jaar moet hij in alle oorlogshavens het geschut gaan controleren. Om elkaar nog af en toe te zien betrekken we dicht bij de haven van Saesong een hooggelegen woning met een schitterend uitzicht over de zuidelijke zee. Dat kan de pijn van Barams bijna voortdurende afwezigheid niet verzachten. Elke keer als ik bij het ontwaken begerig naar zijn lichaam tast, maar enkel lucht voel, begin ik een stukje leger en mistroostiger aan weer een nieuwe dag.

Als de zomer bijna voorbij is, staat Baram op een zonovergoten namiddag totaal onverwacht voor mij. Ik werp mij in zijn armen en houd tijdelijk op met denken. De gedachte dat hij morgen misschien weer afreist, wil ik niet in mijn geest toelaten.
‘Chan-mi, ik moet je iets vertellen,’ zegt Baram als ik hem eindelijk loslaat.
Ik verstijf en kijk hem verbijsterd aan. De laatste keer dat Baram die zin uitsprak staat nog in mijn geest gegrift.
Baram pakt mij bij de schouders en schudt zijn hoofd. ‘Nee nee, Chan-mi,’ zegt hij, ‘het is niet wat je denkt. Deze keer heb ik goed nieuws. Een aantal van mijn landgenoten zijn er in geslaagd om een boot te bemachtigen. Ze vroegen mij of ik ook terug wil naar mijn geboorteland. Ik antwoordde dat ik dat zielsgraag wil, maar niet zonder jou.’
Ik kan het bijna niet geloven en staar Baram met open mond aan.
‘Kun je met die boot helemaal naar jou land?’
Baram moet lachen om die vraag. ‘Natuurlijk niet. We gaan eerst naar Japan.’
Mijn hart staat stil. Japan! Bijna alle families in Choson treuren nog om de doden die bij de laatste Japanse invasie zijn gevallen en om de wreedheden die toen zijn begaan. Zonder de hulp van de Chinese keizer zou mijn land niet meer bestaan. Japan is wel het laatste land waar ik voet aan land wil zetten.
‘Nee, Baram. Dat nooit,’ zeg ik. ‘Misschien helpen de Japanners jullie, maar mij zeker niet. Ze doden mij of verkopen mij als een goedkope slavin.’
‘Niet als ik vertel dat je mijn vrouw bent,’ probeert Baram nog.
Ik schud mijn hoofd. ‘Is er dan geen andere weg? We kunnen eerst naar Bejing reizen. Ik spreek Mandarijn en ken ook de Chinese schrifttekens. In China zal men ons geen haar krenken.’
Baram zwijgt en kijkt mij aan zonder mij te zien. Ademloos wacht ik af.
‘Wie weet, Chan-mi’ zegt hij ten slotte bedachtzaam. ‘We zouden misschien vanuit China de Hollandse nederzetting in Formosa kunnen bereiken vanwaar we dertien jaar geleden vertrokken. Maar ik weet niet of de koning mij zal laten gaan.’
Bijna word ik boos. ‘Willen jullie de koning toestemming vragen om naar Japan te varen?’ vraag ik. ‘Je weet heel goed dat je die goedkeuring niet zult krijgen.’
Baram kijkt mij peinzend aan en buigt dan zijn hoofd. ‘Je hebt gelijk, Chan-mi,’ zegt hij zacht. ‘Ik zal mijn landgenoten laten weten dat ze zonder mij moeten gaan.’

Die avond weet ik niet of ik blij of bedroefd moet zijn. Baram, die zo graag praat en altijd aandacht voor mij heeft, is nu stil en afwezig. Mijn hart bloedt als ik bedenk dat hij misschien door mijn schuld zijn thuisland nooit meer zal zien.
‘Baram, je kunt ook zonder mij gaan,’ gooi ik er zonder nadenken uit.
Nu ziet hij mij weer. ‘Kom hier, Chan-mi,’ zegt hij enkel. Daarna bedrijft hij de liefde met mij. Een mooier antwoord had hij niet kunnen geven.

Twee dagen later moet Baram naar de hoofdstad om verslag uit te brengen van zijn laatste inspectiereis.
‘Denk je na over China?’ vraag ik bij zijn vertrek.
‘Natuurlijk,’ verzekert hij mij. ‘Maar het is al laat in het jaar voor zo’n verre reis. Het is beter om te wachten tot de lente.’
Ik knik. ‘Kom snel terug, Baram.’
Hij kust mij en daalt zonder om te kijken de heuvel af waarop ons huis staat.

Als de dagen zich als kralen aaneenrijgen zonder dat ik enig bericht van Baram krijg, word ik steeds onrustiger. De nazomer is prachtig. Zelden zag ik de hemel zo blauw. Vanuit ons huis kan ik alle eilanden voor de kust onderscheiden tot de allerkleinste rotspunt toe. Wel is het uitzonderlijk droog. Daarom zie ik de stofwolk op de kustweg al wanneer die niet meer is dan een vaag vlekje op mijn netvlies. De knoop die zich langzaam maar zeker in mijn maag vormt, kan ik niet verklaren en ook niet waarom ik zo zeker denk te weten dat die te maken heeft met wat daar in de verte nadert…

Moeizaam en met stramme bewegingen stapt Pak Yŏn uit het rijtuig. Als aan de grond genageld blijf ik in de deuropening staan. Hoe ik ook mijn best doe om die gedachte te verdringen, ik kan slechts één reden bedenken waarom Pak Yŏn op zijn leeftijd de reis van Hanyang naar Saesong zou ondernemen.
Ik kom tot mijzelf en bedenk dat het erg onbeleefd is om alleen maar af te wachten. Terwijl alles in mijn hoofd gonst, loop ik de oude man uit Barams land tegemoet. Zwijgend blijven we tegenover elkaar staan.
‘Je hebt nieuws over Baram?’
‘Ja, Chan-mi,’ antwoordt Pak Yŏn.
‘Slecht nieuws?’
Pak Yŏn zwijgt en buigt zijn hoofd…

Die nacht is het volle maan. Ik kniel neer op de plek waar Baram mij die laatste keer heeft liefgehad. Als ik mijn ogen sluit, word ik warm van binnen en beleef het van de eerste streling af opnieuw.
Dan sta ik op en ga naar buiten. Voor ons huis kniel ik neer op de rotsbodem. De zilveren maanschijf weerspiegelt zich in de zee voor mij, waarin ook Formosa ligt, de poort naar Barams wereld. Voordat ik naar mijn paedo tast om die wereld na hem te betreden, denk ik een laatste keer aan Hwang-yi.

O blauwgroene stroom die zich van de heuvels haast,
Beroem je niet op je snelle vaart:
Eenmaal deel van de wereldzee,
Is er geen weg terug.
Waarom blijf je niet en rust hier uit,
Waar verlaten heuvels baden in het licht van de maan? 

 

 

3. Een hemels leven

Niet alleen de verhalen van de Grieks-Romeinse mythologie, maar ook de klassieke bijbelverhalen blijven voor mij een dankbare bron van inspiratie. Als kind leefde ik nog in de tijd dat op je rapport het punt voor godsdienst en vooral het getal achter ‘misbezoek’ een prominente plaats innam.
Het leukste vond ik de tekenopdrachten. Meestal waren die nogal saai, maar bij de godsdienstles waren ze soms behoorlijk spannend. Dan mocht je bijvoorbeeld naar hartelust blote mensen in een laaiend vuur tekenen, waar gehoornde rode monsters geestdriftig in stonden te prikken, naar ik toen vermoedde om te controleren wie er al gaar was.
Mijn fascinatie voor dat soort helse taferelen is zo ongeveer het enige dat van mijn verder behoorlijk mislukte katholieke opvoeding is blijven hangen. Zo’n vijftig jaar later inspireerde het mij tot het schrijven van het verhaal over Angelino en Roberto, waarmee ik in 2017 voor het eerst een plekje kreeg in Ganymedes, de langst bestaande jaarbundel in het fantastische genre. 

Pieter Bruegel De Oude – De val der opstandige engelen 1562

 

O hemel! Hoe kon ik Roberto nu uit het oog verliezen? Voor een mens lijkt zoiets een onbeduidende onachtzaamheid. Niet voor mij. Toen Michaël mij Roberto toewees, peperde hij het mij nog eens in. ‘Angelina,’ zei hij, ‘zo lang het aan jou toevertrouwde mensenkind leeft, mag je nóóit, maar dan ook nóóit je aandacht laten verslappen. Dat alom aanwezige satansgebroed slaapt nooit. Het wacht op de dag dat jij een fout maakt en straft die dan genadeloos af.’
Heel even richtte ik mijn aandacht op een jong stelletje, dat op een bankje zat te flikflooien zonder zich van iets of iemand wat aan te trekken. Wat bezielde me om mij door zoiets banaals af te laten leiden?

Er is geen tijd om daarover na te denken. In paniek flits ik langs volle terrassen en drukke winkelpromenades, wanhopig tastend naar Roberto’s aura.
Het is niet enkel de angst om te falen, die mij voortdrijft. Als ik Roberto zie of zelfs maar aan hem denk, word ik overvallen door een warm gevoel dat heel mijn lichaam aangenaam doet tintelen, tot in de topjes van mijn vleugels toe. Het is een gevoel waarover ik daarboven nooit iemand hoorde reppen, maar waarvan ik heel goed weet dat het voor mij streng verboden is. Het is iets lichamelijks, niet passend voor etherische wezens die alleen in acute noodgevallen hun vleselijke vorm aan mogen nemen. Maar toch, voor al het goud in het paradijs wil ik Roberto niet verliezen…
Eindelijk, na een paar angstige uren, voel ik hem weer, maar wel verbazend vaag, alsof hij in korte tijd een enorme afstand heeft afgelegd.
Of… ? Aan die andere mogelijkheid durf ik niet eens te denken

Op een gazon in het stadspark vind ik hen. Van schrik neem ik bijna mijn stoffelijke vorm aan. De vrouw die naast Roberto ligt, ziet er met haar golvende roodblonde haar engelachtig genoeg uit. Ik weet wel beter, zeker als haar blik Roberto loslaat en zich op mij richt. Een flauwe glimlach speelt rond haar mond. Zij ziet mij, zij weet dat ik haar herken en schept daar een satanisch genoegen in. Erger, zij heeft Roberto al zo in haar greep, dat ik er niet meer in slaag om tot hem door te dringen.
Wat nu? Eigenlijk moet ik hier zo snel mogelijk melding van maken en mijn plaats afstaan aan iemand met ervaring in het oplossen van dit soort helse klussen. Ik word misselijk van angst als ik besef dat ik Roberto dan voor altijd kwijt ben. Dat nooit! Als ik vanaf nu geen ogenblik meer verzaak, maakt die duivelin vroeg of laat ook een fout. Met engelengeduld besluit ik te gaan wachten op die éne kans…

Vooral de nachten worden een ware hel. Ik durf niet van Roberto’s zijde te wijken en kan mijn ogen geen moment sluiten voor al het walgelijks dat zich vlak voor mij afspeelt. Machteloos moet ik aanzien hoe zij hem op alle mogelijke manieren in bezit neemt. En het ergste, Xanti – zo luidt haar naam – weet dat ik toekijk. Op die manier geniet ze dubbel van haar duivelse verleidingskunsten. Ze kronkelt op of onder Roberto’s zwetende lichaam, schreeuwt het uit van genot en vergeet zelfs dan nooit om mij af en toe een triomfantelijke blik toe te werpen.

Spoedig daarna vraagt Roberto haar ten huwelijk. Zo volledig is hij in Xanti’s ban, dat ik niet verbaasd ben over de plek die hij voor de trouwplechtigheid kiest; het stadspark waar zij hem in de val lokte en waar ik hen voor het eerst samen zag.
Midden op een grasveld is een rode, met bloemen versierde boog opgericht. Terwijl ze daar onderdoor lopen, regent confetti op hen neer.  Ze omhelzen elkaar en Roberto kust Xanti met volle overgave. Op dat moment gebeurt er iets dat mij met stomheid slaat. Tijdens die lange kus laat Xanti haar greep op Roberto’s  geest los. Helemaal vrijwillig gunt zij hem een moment van volledige vrijheid. Hoe kan dat nu? Waarom neemt zij op die manier het risico om Roberto aan mij te verliezen? Ze weet dat ik toekijk en op een kans als deze loer. Is ze echt zó zeker van haar zaak?
‘Je bent verduiveld mooi,’ fluistert Roberto in haar oor.
‘Zou je mij overal volgen?’ vraagt Xanti.
‘Natuurlijk.’
‘Zelfs in de dood?’
‘Waar je maar wilt,’ antwoordt Roberto.
Tijd om over die woorden na te denken heb ik niet. Dit kan mijn laatste kans worden om Roberto voor de poorten van de hel weg te slepen. Razendsnel tast ik naar zijn geest. Vergeefs!  Ik voel hem en hij voelt mij, maar toch weigert hij mijn boodschap toe te laten of er zelfs maar een ogenblik naar te luisteren. De hellefeeks heeft hem zo ver gekregen dat ze geen dwang of overreding meer nodig heeft! Mijn aanwezigheid laat hem koud.
Godzijdank was ik niet zo onnozel om mijn lichamelijke vorm aan te nemen. Dan zou ik zeker in tranen zijn uitgebarsten en mijzelf volslagen belachelijk gemaakt hebben. Leeg en gebroken laat ik het park achter mij. Roberto merkt het niet eens op, maar Xanti uiteraard wel. Haar geluidloze, spottende lach achtervolgt mij nog een hele tijd. Het brandt een gloeiend litteken in mijn ziel.

Pas de volgende dag dringt het ten volle tot mij door hoe beroerd de zaken er voor staan. Als ik voor de raad van aartsengelen ootmoedig mijn fouten toegeef, voldoende berouw toon en mijn straf gelaten onderga, zal ik ooit weer in genade aangenomen worden, maar Roberto zal ik nooit meer terugzien. Heel mijn eeuwige leven zullen de herinneringen aan zijn warme, altijd zo nabije lichaam mij kwellen.
Ik neem het wanhopige besluit om niet terug te keren naar mijn hemelse basis. Als een eenzame dwaalengel blijf ik op aarde achter, altijd op mijn hoede voor de vallen die Xanti’s soortgenoten zetten en intussen de wildste plannen uitbroedend. Een voor een verwerp ik ze, totdat ik er uiteindelijk één overhoud…

Zeven dagen later lopen Roberto en Xanti gearmd door een drukke winkelstraat. Xanti’s oog valt op de etalage van een trendy modezaak.
‘Hé,’ roept ze, ‘zoiets zocht ik al een eeuwigheid!’
Ze laat Roberto los en snelt de straat over, net als er een tram nadert. Ik schiet naar voren en neem voor één ondeelbaar ogenblik mijn stoffelijke vorm aan, net lang genoeg om Xanti op het juiste ogenblik een por in haar rug te geven.
Na de klap en het geluid van haar brekende botten zweef ik meteen weer omhoog. Tot mijn onuitsprekelijke opluchting constateer ik dat ik afdoende met Xanti’s menselijk omhulsel heb afgerekend. Roberto zinkt naast haar gebroken lichaam op de knieën. Onder haar hoofd vormt zich een plas helrood bloed.
‘Ik zal op je wachten,’ fluistert Xanti. Meteen daarna breken haar ogen.
Wat bedoelt die verraderlijke helleveeg daar nu weer mee? Natuurlijk wacht ze op hem. Ze gaat er alles aan doen om hem in een ander lichaam opnieuw te verleiden en hem vervolgens alsnog op zijn helse bestemming af te leveren. Dat is haar opdracht. Voor dat doel is zij geschapen. Maar waarom moet ze dat zo nodig hardop tegen Robert zeggen?
Ach, wat doet het er toe? Een tweede kans zal Xanti niet krijgen. Voordat ze dat andere lichaam gevonden en in bezit genomen heeft, heb ik Roberto al lang en breed terug. Dan zal  ze haar nederlaag moeten erkennen en op zoek gaan naar een verse prooi. Zonder Xanti’s duivelse invloed zal Roberto’s geest zich snel weer voor mij openen.

Maar Roberto’s geest opent zich na die dag voor niets of niemand meer. Hij geeft zijn baan op en komt enkel nog de deur uit om naar de slijterij te lopen.
Ik ben niet meer van zijn zijde weg te slaan. Geduldig probeer ik hem elke dag en nacht opnieuw te bereiken, maar vergeefs. Integendeel, hoe harder ik mijn best doe, hoe meer nachtmerries hij lijkt te krijgen.
Ik moet iets anders bedenken. Maar wat? Als ik Roberto tijdens een broeierige zomernacht woelend en zwetend in bed zie liggen, breekt uiteindelijk het besef bij mij door dat ik moet kiezen of delen. Ga ik iets bereiken door nog langer de schone schijn van deugdzaamheid op te houden? Nee dus! Xanti’s rechtstreekse aanpak bleek heel wat effectiever dan al dat braaf, bemoederend gedoe van mij.
De eerstvolgende nacht verloochen ik mijn astrale aard en laat in één klap al mijn remmingen varen. Ik neem mijn stoffelijke vorm aan en glijd naakt langs Roberto in bed. Nu pas besef ik ten volle over welke wonderlijke zintuigen mensen zoal  beschikken. Natuurlijk wist ik dat wel, maar voelen wat die zintuigen met je lichaam doen is nog heel iets anders. Als ik eindelijk zo dicht bij Roberto lig dat ik de warmte van zijn gespierde lichaam kan voelen, tril ik van top tot teen en niet alleen vanwege de ondraaglijke spanning… Ik waag het om een hand op zijn schouder te leggen.    Roberto kreunt zachtjes, draait zich om en strekt zijn armen al naar mij uit. Als hij echter mijn gezicht ziet, spert hij zijn ogen wijd open en kijkt mij met een blik vol regelrechte afschuw aan. Dan stoot hij me zo hardhandig uit zijn bed dat ik pardoes op de grond val. Huilend en helemaal buiten zinnen vlucht ik uit mijn mensenlichaam, zo overmand door pijn en verdriet dat ik in een peilloos diep zwart gat stort.

Als de wereld weer tot mij doordringt, verman ik mij en keer op mijn schreden terug. Ik kan eenvoudig niet anders. Het levert mij de ergste schok vanaf mijn schepping in het begin der tijden op. Roerloos ligt Roberto op zijn bed. Zijn open ogen staren naar het plafond. Op het nachtkastje ligt een leeg pillendoosje.
Dan, eensklaps, vult een dichte, gelige mist de kamer. Als de zwaveldampen langzaam optrekken, zie ik Roberto gewoon weer rechtop zitten. Xanti staat naakt naast zijn bed en buigt zich over hem heen. Met spijt moet ik toegeven dat ze voor een duivelin een prachtig lichaam heeft. Haar rode horentjes kleuren prachtig bij haar blonde haar en zelfs haar gevorkte staart weet ze heel bevallig met elke beweging van haar heupen mee te laten dansen.
‘Weet je nog wat je mij beloofde?’ vraagt ze.
‘Zeker,’ zei Roberto. ‘Ik werd net wakker en wilde je meteen gaan zoeken.’
Xanti straalt en zwiept vol vuur met haar staart.
‘Waarom heb je juist mij uitgekozen?’ vraagt hij.
Xanti zwijgt en laat haar staart hangen. Een frons verschijnt op haar gezicht.
‘Dacht je echt dat Satan ons inspraak gunt?’ zegt ze. Ze wendt haar blik een ogenblik af en kleurt zo mogelijk nog roder dan ze al was. ‘Nee hoor. Je werd mij gewoon toegewezen. Maar geloof mij Roberto, toen ik je voor het eerst zag, vergat ik dat op hetzelfde moment en maakte het niets meer uit.’
Xanti neemt Roberto bij de hand en leidt hem de tunnel naar de oneindigheid in. Als verlamd kijk ik toe hoe ze, hun handen ineengestrengeld,  samen in het verblindend witte licht verdwijnen. Ingrijpen kan ik niet. Eenmaal op weg naar het hiernamaals heb ik geen enkele invloed meer op wie dan ook. Het enige wat mij rest is hen, mijn hart vervuld van afgrijzen, op eerbiedige afstand te volgen.

Op het eind van de tunnel komen ze bij de splitsing, waarvan de ene tak naar het eeuwige licht leidt en de andere naar het helse vuur.
Daar gebeurt het ondenkbare… In plaats van op dat punt direct de voor Roberto fatale tak te kiezen, staat Xanti abrupt stil en omhelst hem onstuimig. Eensklaps begrijp ik het duivelse dilemma waarmee zij al die tijd geworsteld moet hebben. Voor eeuwig wil zij Roberto bij zich hebben, net als ik, maar ze weet ook welke vreselijke prijs Roberto daarvoor zal moeten betalen.
Ik word overvallen door een diep gevoel van schaamte. Zelf had ik totaal niet aan de mogelijkheid gedacht dat een duivelin dit soort gevoelens kan koesteren, zo volkomen was ik beheerst door mijn nogal onhemelse verlangen om Roberto van haar af te troggelen en hem helemaal voor mij alleen te hebben.
‘Welke ingang leidt naar de hemelpoort?’ vraagt Roberto simpelweg.
Eén tel kijkt Xanti naar links. Voor Roberto is dat genoeg. Zonder een moment te aarzelen grijpt hij haar bij de staart, laat niet meer los en sleurt haar die kant uit. Eventjes stribbelt Xanti tegen, maar volgens mij is dat enkel voor de vorm. Van stomme verbazing vergeet ik bijna hen te volgen.

‘Je kunt nu wel zeggen dat jij voor die duivelin instaat,’ hoor ik Petrus mopperen, ‘maar weet jij ook wie er voor op kan draaien als zij hier straks problemen veroorzaakt?’ Wijdbeens en met de armen over elkaar staat hij voor de hemelpoort.
Dan doet Petrus, geheel tegen mijn verwachting in, alsnog een stap opzij en gebaart dat Xanti en Roberto verder mogen. De doffe wanhoop in Roberto’s ogen moet hem vermurwd hebben.
‘Vooruit dan maar,’ zegt hij, ‘loop snel door. Maar hang dit alsjeblieft niet aan de grote klok. Voordat je het weet gaat het als een lopend vuurtje rond. Dan lopen die van hiernaast binnen de kortste keren de poort plat.’

Als de twee naar binnen zijn, wendt Petrus zich tot mij. ‘Knap werk, Angelina,’ zegt hij. ‘Die jongen de hemel binnenleiden zal voor jou niet zo’n probleem geweest zijn, maar hoe heb je háár in ’s hemelsnaam zo ver gekregen?’

Ik ben te treurig en te lamgeslagen om meteen een antwoord te bedenken. Maar snel richt ik mijn hoofd weer op. Dit is mijn eigen schuld. Ik heb het verknald en Xanti heeft haar eeuwigdurende verbintenis met Roberto meer dan verdiend. Voor mij is dit het einde. Eigenlijk moet ik mij nu meteen bij Michaël of een van zijn collega´s gaan melden, maar dat kan ik nog niet opbrengen.
´Ik weet het zelf ook niet,´ antwoord ik ten slotte en keer Petrus de rug toe. Als verdoofd loop ik door de tunnel terug.
Bij de splitsing flitst een gedachte door mijn hoofd, die mij als door een vuurschicht getroffen stil doet staan. Michaël zal mij na mijn onvergefelijk wangedrag zo goed als zeker verbannen naar het vagevuur. Een herkansing in mijn oude functie zal ik daarna nooit meer krijgen. Kortom, ik heb niets te verliezen…
Het idee, dat langzaam vaste vorm aanneemt in mijn hoofd, lijkt waanzinnig, maar hoe ik het ook wend of keer, het is mijn enige kans op een nieuwe opdracht. Als mijn plan slaagt en ik mijn nieuwe werkgever weet te overtuigen, kan ik, net als Xanti, minstens één man daar beneden een hemels leven gaan bezorgen. Ik heb mijn ogen altijd goed de kost gegeven. Daar beneden lopen meer Roberto´s rond…

Resoluut loop ik de rechtertak in, zonder acht te slaan op de snel toenemende hitte.

 

 

2. Naya

‘Naya’ is een op de Griekse mythologie geënt verhaal, waarvoor ik de inspiratie haalde uit een schilderij dat mijn schrijfkamer siert, namelijk ‘Hylas en de nimfen’ van John William Waterhouse. Dat werk zorgde in 2018 voor enige ophef omdat de Manchester Art Gallery het verbande naar de museumkelder, wat al snel tot felle protesten leidde. Naderhand bleek dat het om een stunt ging, bedoeld om een discussie over de functie van het naakt in de kunst uit te lokken. 
In 2018 won ik met dit verhaal de schrijfwedstrijd ‘Achterblijvers’ van Godijn Publishing, wat me uiteraard ook een plekje in de gelijknamige bundel opleverde.

 

 

Naya zwaait de bronzen hak hoog boven haar hoofd en haalt uit naar de gebarsten aarde voor haar voeten. Bij elke klap stelt ze zich voor dat ze niet op een stenige akker staat, maar op Hilas’ blote rug en dat de punt van haar hak niet de grond, maar zijn warme vlees doorboort. Zo gauw die vurige haat uitgeblust raakt, is ze verloren. Dan dooft haar geest uit en zal ze in niets meer te onderscheiden zijn van Hilas’ menselijke slaven en slavinnen. Als het ooit zo ver met haar komt, is de weg naar haar oude leven voor eeuwig afgesloten.
Die gedachte beneemt Naya bijna de adem. Een moment staat ze stil en wist het zweet van haar voorhoofd. Voor de allereerste keer komt Borus niet meteen grauwend op haar af om haar tot werken aan te zetten. Hilas’ hellehond verandert van het ene ogenblik op het andere in een standbeeld. Zijn gloeiende ogen zijn niet langer op haar gericht, maar op iets of iemand in het woud achter de akkers. Alleen zijn slangachtige staart blijft in beweging. Die ranselt zijn gepantserde rug met zo veel kracht dat de vonken in het rond springen. Borus huilt hoog en klaaglijk, alsof daar ergens tussen de oude eiken iets huist dat hem de baas is. De bomen in de verte zingen een zacht lied, een lied waarvan Naya weet dat het voor haar oren is bestemd. Nee… zo is het niet helemaal. Ze voelt dat eigenlijk alleen maar. Alles wat ze was en alles wat ze ooit wist, heeft Hilas haar afgenomen om haar tot de zijne te maken. En zelfs dat weet ze niet zeker. Maar waarom anders probeert Hilas haar elke nacht te verleiden en veroordeelt hij haar na elke weigering tot een nieuwe dag zwoegen onder de brandende zon?
Er is een nóg groter raadsel, waarover Naya zich elke dag en vaak ook ‘s nachts het hoofd breekt. Waarom neemt Hilas haar niet met geweld, terwijl hij dat zo makkelijk zou kunnen? Ze is klein en zwak en al voelt ze met heel haar wezen dat er iets bijzonders in haar schuilt, ze denkt niet dat ze zo ver van huis over enig vermogen beschikt dat Hilas tegen zou kunnen houden. Vragen… vragen… Nu weer de vraag waarom Borus zich plotseling zo anders gedraagt? Vragen, maar geen spoor van een antwoord.
Naya staart naar het plotseling zo verlokkende woud. Dan komt vanuit het niets een idee bij haar op. Ze moét weten of die verandering in Borus toeval is of blijvend. Er is slechts een manier om daar achter te komen. Ook al staat de zon nog hoog aan de hemel, Naya stopt met haar werk, legt de hak over haar schouder en keert terug naar Hilas’ woning. Normaal zou Borus haar onmiddellijk de weg versperren en haar met ontblote tanden dwingen om haar werk te hervatten. Maar deze keer blijft hij rustig langs haar lopen. In een opwelling legt Naya een hand op de hondenkop en krabt de schubben achter Borus’ oren. De hellehond staat dat toe. Sterker, hij likt haar hand met zijn gevorkte tong. Naya haalt een keer diep adem en versnelt haar pas. Zou het woud echt tot leven zijn gekomen? Heeft het de macht om Borus te temmen of gaf het haar de kracht om dat zelf te doen?

Naya … klinken die nacht stemmen vanuit een onbestemde verte. Keer terug naar ons. Herinner je wat je bent en hoeveel we van je houden …
Met een schok wordt Naya wakker. Ze gaat rechtop zitten en pijnigt haar hersenen. Wie roept haar in haar slaap? En waarom denkt ze dan aan water en aan een door de lentezon beschenen oever met frisgroen gras en geurende bloemen? Hoorde zij daar ooit thuis?
Zoals alle dagen hiervoor komt Hilas midden in de nacht naar haar bed. Hij kleedt zich uit en gaat naakt naast haar liggen. Hoezeer Naya hem ook haat om wat hij haar laat doen en om al de vragen die hij weigert te beantwoorden, elke keer als ze wakker wordt bij zijn komst, voelt ze de hitte van Hilas’ lichaam heel dichtbij het hare en kan ze nauwelijks de drang weerstaan om aan haar verlangen toe te geven. Dan staart ze trillend, beide vuisten gebald, met open ogen in het duister. Iets zegt haar dat als ze Hilas ook maar een keer aanraakt, dat verlangen het zal winnen; dat ze dan de zijne zal worden en haar eigen ik voor eeuwig gaat verliezen. Nooit ziet ze dan het koele meer uit haar dromen terug…

De volgende morgen is Naya nog maar net aan het werk als het lied uit het woud verder gaat waar het gisteren ophield. Eerst lijkt het op het ruisen van bladeren of op een zachte windvlaag. Dan pas volgen de woorden. Keer terug, zuster… keer terug… klinkt het in ieder refrein.
Naya aarzelt geen moment en laat de hak uit haar handen vallen. ‘Kom, Borus,’ zegt ze. ‘We worden geroepen. Leid mij.’ Ze heeft geen idee waarom, maar toch weet ze zeker dat de hond haar zal, nee, dat hij haar moét gehoorzamen.
Borus jankt, schudt zijn kop en krabt met zijn vlijmscherpe klauwen de bodem stuk. Heet kwijl druipt sissend langs zijn hoektanden en vormt een borrelende plas op de aarde onder zijn muil. Heel zijn geschubde lijf trilt en siddert. Dan ineens komt hij tot rust. Hij laat zijn kop hangen en loopt heel rustig in de richting van het woud. Naya volgt hem op de voet. Ze kijkt niet meer om.

Bij haar eerste stap in het woud stopt het lied, maar helemaal zwijgen doen de bomen niet. Ze fluisteren in Naya’s geest en voeren haar van de ene oeroude eik naar de andere. Kom zuster , we wijzen je de weg. Heb vertrouwen in ons. Vanaf dit punt is het Naya die voorop gaat en Borus die haar volgt. Als de avond valt, maakt ze een nest van dorre bladeren tussen de knoestige wortels van een oeroude boom. Ze stelt zich voor dat ze een vos of egel is en kruipt er helemaal in weg. Borus gaat naast haar liggen en houdt haar warm.

Die nacht droomt Naya zachte, rustgevende dromen. Die brengen een deel van haar herinneringen terug, het deel dat te maken heeft met dit woud en met de wezens die erover waken. Ze wordt wakker als de eerste zonnestralen in het woud doordringen. Al zwijgen de stemmen nog, Naya weet wie op haar neerkijken. Het zijn dryaden, haar verre nichten waarmee ze ooit speelde en lachte op de bloemenweide langs hun meer. Ook andere herinneringen komen een voor een bovendrijven, als de bladeren van de waterlelies waartussen ze in haar jeugd verstoppertje speelde met haar zussen. Naya begrijpt nu ook waarom de kleren die ze draagt zo vervelend langs haar zachte huid schuren en waarom ze haar een verstikkend gevoel bezorgen, ook al zijn ze geweven van de fijnste en zachtste draden die mensen kunnen spinnen. Ze is gewoonweg niet geschapen om kleren te dragen.
Naya staat stil, maakt de lus van haar hemd los en trekt het over haar hoofd uit. Halverwege die beweging stopt ze en laat het hemd weer over haar naakte lichaam vallen. Nee , spreekt ze zichzelf in gedachten vermanend toe, daarvoor is het te vroeg, Naya. Je kunt op je weg naar huis nog altijd mannen zoals Hilas tegenkomen, die eerst je geest stelen en daarna je lichaam willen bezitten. Breng ze niet in de verleiding. Niet hier…
‘Kom Borus,’ zegt ze, ‘we gaan verder.’ Bij de eerste stap zijn er meteen weer de stemmen van de dryaden die haar de weg wijzen.
‘Laat jullie eindelijk eens zien,’ roept Naya verlangend. ‘Ik weet wie jullie zijn.’ Vanachter een boomstam klinkt een zucht.
‘Nee,’ antwoordt een ijle stem. ‘Niet zolang je de kleding van een mensenkind draagt en dat schepsel uit de onderwereld je vergezelt. Vraag niet nog eens om ons aan jullie te vertonen, Naya, anders verdwijnen we voorgoed.’
Naya schrikt en vervolgt haar weg in stilte. Als de dryaden nog altijd zo’n angst voor Borus koesteren, zullen zij hem zeker niet getemd hebben. Ook nu ze een deel van haar herinneringen terug heeft, gelooft ze nog altijd niet dat ze zelf dat soort macht bezit. Maar wie of wat dan wel?

Na nog eens twee dagen en nachten bereikt Naya de rand van het woud. Daarachter strekt zich een tot de horizon reikende grasvlakte uit, waardoor een glinsterende rivier zich al meanderend een weg zoekt. Naya aarzelt. De herinneringen aan haar thuis en vooral die aan haar zusters zijn terug, maar zal deze rivier haar daarheen leiden? Na een paar stappen op de vlakte keert ze zich om en kijkt vragend naar het woud. Maar buiten de verdwaalde kreet van een vogel blijft het daar stil. De dryaden zwijgen. Borus echter aarzelt geen moment. Hij volgt de rivieroever. Naya heeft geen keus en doet hetzelfde, al heeft ze geen idee of Borus net zo’n betrouwbare gids is als de dryaden waren.

Als de zon het hoogste punt bereikt, komen ze bij een eenzame wilg, waarvan de takken tot in het water hangen. In de schaduw van de boom zit een vrouw in een eenvoudig linnen gewaad.
‘Weet u waar de naiaden leven?’ vraagt Naya haar.
De vrouw kijkt haar aan met ogen die glanzen als zilver. ‘Je bent ver van huis, Naya, maar wel op de goede weg. Ik wachtte hier op jou.’
‘Hoe wist u dat ik zou komen?’
‘Hoe zou ik het niet kunnen weten? Je komt langs de rivier. Ik ben die rivier. Haar water is het bloed dat door mijn aderen stroomt. Het staat in verbinding met al het water in deze wereld, ook met het meer waarin je zusters zwemmen. Die wenen nog altijd om jou.’
‘Weet u ook waarom Borus mij de weg wijst?’
‘Nee, Naya, maar ik ken een man die het wel weet. Je vindt hem bij de rivier die mijn naam draagt,’ antwoordt de vrouw.
‘Is dat dan niet deze rivier?’
‘Ja en nee. De Styx is mijn slagader waarin alle andere rivieren uitmonden. Je staat nu aan de oever van de Lethe, een van mijn aders. Verdwalen kun je niet langer.’
Naya fronst en kijkt Styx nu recht aan. ‘Maar de Styx eindigt in de krochten van de Hades. Wordt dat dan mijn eindbestemming?’
Styx lacht klaterend. ‘Uiteindelijk wel, maar in jouw geval pas als de wolken sterven en de bron van al het water in deze wereld opdroogt. Een naiade zou dat moeten weten.’
‘Heb ik de man waarover u spreekt dan wel nodig?’ vraagt Naya.
‘Een verstandige vraag,’ antwoordt Styx. ‘Jazeker heb je Charon nodig. Om naar je zusters terug te keren zul je de Styx over moeten steken. Zelfs een naiade mag dat niet zwemmend doen.’
‘Maar ik heb geen obeel bij me. Charon zal me niet toelaten op zijn boot.’
Styx glimlacht. ‘Hilas heeft dus bijna een mens van je gemaakt,’ zegt ze hoofdschuddend. ‘Alleen sterfelijke schepsels hebben een obeel nodig en dan nog alleen bij hun laatste reis.’
Naya knikt alleen maar. ‘Heb ik dan Borus nog nodig?’ vraagt ze. ‘Nee,’ antwoordt Styx, ‘maar tot aan de oever van de Styx zal hij bij je blijven.’ Verder zwijgt ze. Haar zilveren ogen vallen dicht. Ze slaapt.
Naya loopt verder. Borus volgt haar op de voet.

Als Naya de eeuwige mist langs de Styx is gepasseerd en de oever bereikt, is er recht voor haar een zwarte schaduw die langzaam in beweging komt. Charon boomt zijn boot in haar richting. Naya vindt het moment gekomen om weer te worden wie ze was. Ze trekt het rare omhulsel uit dat ze van Hilas moest dragen, stapt naakt in het water en hijst zich aan boord. Styx had gelijk. Charon vraagt niet om een obeel. Hij lijkt haar niet eens op te merken.
Borus volgt haar voorbeeld en springt in de Styx. Het water sist en stoomt waar zijn vurige huid het raakt. Bij zijn eerste stap in de mist is hij weer de hellehond geworden die haar zo lang bewaakte.
‘Zal hij me blijven volgen?’ vraagt Naya angstig, als ook Borus zich aan boord werkt, wat de boot een moment vervaarlijk doet schommelen.
Charon blijft zwijgen. Als een duistere schim boomt hij zijn boot naar de overzijde.
Naya laat zich opnieuw in het water zakken en bereikt even later de tegenoverliggende oever. Tot haar opluchting volgt Borus haar niet, maar zijn gloeiende ogen blijven wel op haar gericht. Zelfs als Charon en zijn boot zijn opgelost in de mist, boren ze zich nog in haar ziel, dwars door de nevels die als levende wezens over het loodgrijze water van de Styx kronkelen.
Als verlamd blijft Naya staan. Pas als ze voelt dat ze buiten het bereik van de hellehond is, durft ze zich om te draaien en op weg te gaan naar haar zusters. Hun stemmen klinken als een welkomstmelodie in haar geest. We missen je, Naya… Maak voort, Naya…

Elke volgende dag wordt de afstand tot haar zusters kleiner en Naya’s verlangen groter. Alleen omdat de rivier stroomopwaarts voert en ze nog de kracht mist om al die tijd tegen de stroom in te zwemmen, gaat ze te voet verder, ook al weet ze weer dat de goden haar schiepen als een waterwezen. Als ze honger heeft, duikt ze in de rivier, vangt vissen zoals een otter dat pleegt te doen en verslindt ze rauw. Elk van die maaltijden herschept een stukje van haar oude ik. Langzaam maar zeker wordt ze weer de naiade die ze ooit was…

Eindelijk staat Naya aan de oever van haar thuismeer. Ze trilt over heel haar lichaam. Als ze haar blik over het spiegelende oppervlak laat dwalen, vullen haar ogen zich met tranen. Naya… Naya… zingen haar zusters in haar geest, waar ben je al die tijd geweest?
Limna, Lilae, Syrinx, Nomia, Melita en Castalia duiken precies tegelijk op tussen de waterlelies en staren haar met hun zeegroene ogen aan.
‘Wacht,’ zegt Naya, ‘geef me even de tijd.’ Met een sierlijke duik verdwijnt ze in het water en zwemt pijlsnel rond het hele meer om niet enkel een naiade te zijn, maar zich ook weer zo te voelen. Daarna pas zoekt ze haar zes zussen op, die snel een kring om haar heen vormen om geen enkel woord te missen.
Naya vertelt hoe Hilas haar vond toen zij in de schaduw van een boom lag te slapen, hoe hij haar met de hulp van een gruwelijke hellehond wist te overmeesteren en hoe ze er door de hulp van de dryaden in slaagde om Hilas’ macht over Borus te breken.
Haar zusters slaken luide kreten van afgrijzen als Naya Borus’ uiterlijk in geuren en kleuren beschrijft.
‘Wat wilde Hilas eigenlijk van je?’ vraagt Castalia, haar oudste zus.
‘Wat dacht je?’ antwoordt Naya. ‘Hij wilde mij en dacht dat ik wel voor hem zou bezwijken als hij mijn verleden en herinneringen stal. Maar een ding vergat ik nooit, dat de goden ons schiepen om mannen te verleiden en niet andersom. Als ik had toegegeven, was ik niet langer een naiade geweest.’
‘Je was in zijn macht. Waarom nam hij je niet gewoon?’ wil Castalia weten.
Naya schudt haar hoofd. ‘Over die vraag heb ik onderweg lang nagedacht. Ik weet het niet.’
‘Is Hilas erg mooi?’ vraagt Lilae, Naya’s jongste zus. Haar groene ogen schitteren. Naya zucht diep. ‘Ja. Geloof me, Lilae. Hem weigeren was het moeilijkst van al.’

Als in een lange droom glijden de dagen en seizoenen voorbij. Af en toe komen er jongelingen uit de omliggende dorpen naar het meer. De meesten bedenken zich bijtijds, maar soms bezwijkt iemand voor de lokroep uit de diepte en knielt neer bij de oever. Even later verdwijnt hij onder water om nooit meer boven te komen. Geen sterveling zal ooit te weten komen waar de naiaden de lichamen bewaren om ze op elk gewenst moment tot leven te wekken, met name als het om een uitzonderlijk mooie jongen gaat. Vooral Lilae is onverzadigbaar.
Naya laat dat alles aan haar zussen over. Zo gauw die zich weer eens begerig om een onnozel mensenkind verdringen trekt ze zich terug, overvallen door een verlangen waarvoor ze geen verklaring heeft, meestal op de plek waar Hilas haar ooit vond.

Op een mooie lentemorgen besluit Naya opnieuw daarheen te gaan om zich te koesteren in de eerste zonnestralen. Ze strekt zich uit op het jonge gras en knijpt van puur genoegen haar ogen dicht. Een schaduw valt over haar gezicht…
‘Waarom heb je me verlaten, Naya?’ vraagt Hilas. Naya knippert met haar ogen. Verbijsterd kijkt ze hem aan. Dan overweldigt het verlangen haar dat ze zo lang heeft onderdrukt en vervolgens is ontvlucht.
‘Kom dichterbij, Hilas. Dan word ik eindelijk de jouwe.’
Hilas ontkleedt zich en gaat rustig naast haar liggen. Zonder enige aarzeling komt Naya overeind en beklimt hem. Ze rilt van genot en denkt vast na over een geheim bewaarplekje, waar geen van haar zussen, met name Lilae, hem ooit zal vinden.
‘En nu, Naya?’ vraagt Hilas na afloop. Naya hijgt nog na en kijkt hem niet begrijpend aan. ‘Nu ben je de mijne,’ antwoordt ze. ‘Kijk eens achter je,’ zegt Hilas. In zijn blik ligt een vreemde glans, die Naya aan de zilveren ogen van Styx doet denken…
Naya draait zich om. Borus’ kaken klappen voor haar neus op elkaar.
‘Juist, Naya,’ zegt Hilas, ‘maar ik verzeker je dat je net iets meer de mijne zult worden.’

Zoals alle andere dagen komt Hilas midden in de nacht naar Naya’s bed. Hij kleedt zich uit en gaat naakt naast haar liggen. Dan voelt ze de hitte van zijn lichaam heel dichtbij het hare en geeft ze al snel aan haar verlangen toe. Als Hilas verdwijnt, staat Naya soms nog op. Haar vuisten balt ze niet langer. Ze staart enkel in het duister en droomt over een koel meer en over haar voor altijd verloren zussen. In de deuropening gloeien twee rode kooltjes…

 

 

  1. Hisse

‘Hisse’ was een van de eerste verhalen die ik voor website en uitgeverij Historische Verhalen schreef. Het onderwerp kwam zeker niet uit de lucht vallen. De research voor mijn in 2018 bij Mozaïek uitgegeven historisch tweeluik (‘Alya’ en ‘Alya’s keuze’) leverde me namelijk voldoende inspiratie en ideeën op voor niet een, maar voor een hele rits verhalen die in de vroege middeleeuwen spelen en waarin de Vikingen een hoofdrol of minimaal een belangrijke bijrol spelen. De komende maanden ga ik er daar nog een paar van plaatsen. 
Online verscheen ‘Hisse’ in 2017, op papier in 2018, in verzamelbundel 2 van Historische Verhalen.

 

 

‘Leif!’ roept Hedda, ‘Hisse is er met je boog vandoor!’
‘Die Friese slavin?’ briest Leif. ‘Bij Thor, dat gaat haar de kop kosten.’
‘Gebruik je verstand,’ zegt Hedda. ‘Geef maar toe dat je zoiets enkel roept omdat Hisse liever sterft dan dat ze voor jou op haar rug gaat liggen. Een portie zweepslagen is genoeg om haar gehoorzaamheid bij te brengen. Weet je dan niet wat een nieuwe slavin kost?’
Leif negeert Hedda’s woorden en stormt naar buiten. ‘Bor! Kom hier!’ schreeuwt hij.
Een paar tellen later staat de wolfshond voor hem. Leif neemt hem mee naar de koeienstal, waar de strozak ligt die voor Hisses bed door moet gaan. Hij drukt Bors snuit er zo ruw op dat de hond klagelijk jankt.
‘Zoek!’ roept Leif met overslaande stem.
Bor blaft luid, waarbij zijn staart driftig heen en weer zwaait. Dan loopt hij de stal uit en verdwijnt in het woud. Leif weet hem slechts met moeite in het zicht te houden. Hij probeert de hond tot de orde roepen, maar Bor heeft enkel aandacht voor het meisje dat hij daar ergens voor zich weet. Als een pijl uit een boog schiet hij al zigzaggend tussen de stammen op zijn doel af.
Ver hoeft Bor niet te gaan. Bij een oude eik houdt de hond halt, jankt zachtjes en draait een paar keer om zijn as. Dan begint hij wild te blaffen. Even later staat een hevig hijgende Leif naast hem en kijkt omhoog. Hij ziet niets dan dicht gebladerte…

Vol verbazing staart Leif naar de pijl die uit zijn borst steekt. Hij gaat door de knieën en valt achterover. Langzaam zakt zijn hoofd opzij. Een straaltje bloed loopt uit zijn mondhoek en sijpelt op het mos.
Hisse laat zich uit de boom zakken en kijkt aandachtig naar Leifs dode lichaam. Dan buigt ze zich voorover en pakt zijn mes.
‘Knap werk, Bor,’ zegt ze. ‘Samen redden wij ons wel.’ Met een ruk trekt ze de pijl uit de borst van haar voormalige eigenaar en wrijft de punt schoon aan zijn hemd.
‘Je had van mij af moeten blijven, Leif,’ zegt ze ernstig. ‘Dan had je nog geleefd.’
De wolfshond heft zijn kop en jankt opnieuw.
‘Rouw je om hem, Bor? Dat verdient hij niet. Kom, we moeten weg van hier.’

De avond valt. Een voor een lossen de stammen op in de duisternis. Als een stille geest scheert een uil over haar hoofd. Hisse staat stil en huivert. In haar dorp aan de Friese kust hield ze van de duinen en de zee. Ook kende ze meren, moerassen en zompige weiden, maar de eindeloze wouden van dit land zijn haar onbekend, op de directe omgeving van het langhuis na.
Voordat het laatste sprankje licht uitdooft, maakt ze een nest van dorre bladeren tussen de wortels van een oude boom. Met Bors kop op haar borst valt ze in slaap.

Hisse moet leren dat ze enkel in leven kan blijven door te doden, soms alleen, soms met Bors hulp. Daarna glijden de meeste dagen als in een droom voorbij. Af en toe zijn de nachten kil en vochtig en ontwaakt ze rillend van de kou, terwijl een gestage regen neerdaalt op het woud en al het leven lijkt op te lossen in een grijze mist. Dan zucht Hisse van teleurstelling en vat pas weer moed als ze Bors tong over haar gezicht voelt.
Twee schatten redden haar. De eerste is het mes dat ze van Leifs dode lichaam stal, de tweede haar benen naald, de enige tastbare herinnering aan haar thuisland. De pelzen van de dieren die ze doodt, looit ze met haar eigen urine. Met de linnen draden van haar hemd maakt ze er warme kleding van.

Op een morgen wordt Hisse wakker in een witte wereld, enkel onderbroken door donkere boomstammen die naar een loodgrijze hemel reiken. Vol verwondering, maar ook angstig schudt ze de poedersneeuw uit haar lokken en kijkt om zich heen. Een hele winter in het woud zal ze niet overleven, weet ze plotseling heel zeker. Ze moet verder, maar in welke richting? Rechtdoor, besluit ze. Ooit zal ze dan de zee weer zien, haar enige hoop om dit wrede land ooit nog achter zich te laten.
‘Kom Bor,’ zegt ze. ‘We gaan naar Friesland.’
Tussen de bomen doemt een gestalte op. Hisse tast naar haar boog, maar als Bor enkel oplettend toekijkt en niet gromt, bedenkt ze zich. Met een hand in Bors nek wacht ze af.
‘Wat doet een meisje alleen in het woud?’ vraagt de man. ‘Ben je verdwaald?’
Hij heeft diepliggende donkere ogen en te oordelen naar zijn grijze haar en baard is hij al oud, al oogt hij nog krachtig genoeg. Over zijn rug hangt een boog en aan zijn zij een mes, maar niet de strijdbijl of het zwaard dat Vikingen plegen te dragen.
Hisses eerste blik neemt haar aarzelingen weg, ook al kan ze dat niet helemaal verklaren. Ze besluit om haar energie niet aan leugens te verspillen. ‘Mijn naam is Hisse. Ik was een slavin totdat ik wist te vluchten. Nu wil ik terug naar Friesland, mijn thuisland. En ja, ik geloof dat ik inderdaad verdwaald ben.’
De oude man neemt haar van top tot teen op. Hisse moet denken aan de mannen op de slavenmarkt van Birka die haar monsterden alsof zij een koe of een schaap was en daarna wilden dat zij zich uitkleedde. Maar dit is anders. De blik van deze man boezemt haar geen spoor van angst in. In zijn ogen leest zij iets van herkenning, al weet zij heel zeker dat zij hem nooit eerder heeft gezien.
‘Ik heet Olaf en ik ben geen slavenhaler, maar een pelsjager,’ zegt hij ten slotte.
Bor loopt naar hem toe en snuffelt aan zijn hand. Olaf krabt de hond achter zijn oor en wijst naar het oosten. ‘Die kant moet je uit, Hisse. Birka is de dichtstbijzijnde haven die je naar Friesland kan voeren.’
‘Nee!’ Hisse schudt driftig haar hoofd. ‘Daar werd ik verkocht. Er zal daar zeker iemand zijn die mij herkent. Zo ongeveer alle mannen uit Birka kwamen mij bekijken.’
‘Dan moet je minstens tien dagen naar het westen reizen,’ zegt Olaf bedaard. ‘De Noren in Kaupang handelen ook met de Friezen.’
‘Wijs je mij de weg?’ Hisse schrikt zelf van die vraag. Ze houdt haar adem in.
Olaf antwoordt niet meteen. Hij staart in de verte en wrijft met een hand door zijn baard. Dan breekt een glimlach door op zijn gezicht. ‘Waarom ook niet, Hisse,’ zegt hij. ‘Mijn pelzen kan ik net zo goed in Kaupang slijten.’

Alle levende kleuren lossen op in neerdwarrelende sneeuwvlokken, totdat de wereld enkel nog bestaat uit zwart, wit en vele tinten grijs. Olaf stopt bij een beekoever en snijdt een bundel soepele wilgentenen af. Razendsnel vlecht hij er twee paar sneeuwschoenen van.
Terwijl Hisse de hare onderbindt, kijkt ze naar Olaf. ‘Waarom help je mij eigenlijk?’
‘Vertrouw je mij?’ vraagt Olaf.
‘Ja,’ antwoordt Hisse. ‘Bor heeft altijd gelijk.’
Olaf werpt een blik op de hond en glimlacht. ‘Je lijkt als twee druppels water op mijn dochter, toen zij nog leefde. Odin zelf moet er de hand in hebben gehad dat ik jou vond.’
Sprakeloos kijkt Hisse hem aan. Nu pas valt het haar op dat Olafs haar meer wit dan grijs is en dat zijn gezicht enkel uit rimpels lijkt te bestaan.

Van dunne huiden en wat stokken maakt Olaf die avond een tent. Tussen Bor en de oude pelsjager glijdt Hisse weg in een warme, droomloze slaap.
De volgende morgen geeft een azuren hemel de wereld haar kleur terug. Vele dagen achtereen zoeken ze hun weg door een maagdelijk sneeuwlandschap. Stoppen doen ze enkel als er gejaagd of gegeten moet worden. Al gauw laat Olaf het boogschieten aan Hisse over. Haar blik is scherper en haar hand vaster.
Als ze bij de oever van een reusachtig meer aankomen, gaat Olaf recht op een bosje wilgenstruiken af. Hij schuift wat takken opzij. Daaronder liggen een omgekeerde kano en twee peddels.

Pas als Hisse doodop is en een roodoranje zon trillend in het meer verdwijnt, koerst Olaf naar een steiger. Aan de waterkant staat een huis op hoge palen.
‘De visser die hier leeft, is mijn vriend,’ zegt Olaf. ‘Ik ga hem vragen of hij ons morgen naar de westelijke oever kan brengen. Dan zijn we al halverwege Kaupang.’
De visser heet Geir. Ook door hem laat Bor zich gewillig strelen.
Na de maaltijd zitten ze samen bij het haardvuur. ‘Geen probleem,’ zegt Geir na Olafs verhaal. ‘Morgenvroeg breng ik jullie. Vissen kan ik overal op het meer.’

Vijf dagen later bereiken ze de top van een heuvel die uitzicht biedt op de haven van Kaupang. Als aan de grond genageld blijft Hisse staan.
‘Wat is er, Hisse?’
‘Drakars,’ fluistert ze.
Hisse staart naar de drakenschepen. Ze ademt zwaar. Haar voeten weigeren haar verder te dragen. Pas als Bor haar hand likt, komt ze weer tot zichzelf.
‘Bracht een drakar je naar Birka?’ vraagt Olaf.
‘Nee,’ antwoordt Hisse. ‘Ons hele dorp werd door een troep Denen uitgemoord. Alleen mij lieten ze leven. Ze ketenden mij aan de mast van hun drakar en namen me mee naar Hedeby. Daar verkochten ze mij aan een Zweedse handelaar. Die bracht me naar de slavenmarkt van Birka.’ Af en toe hapert haar stem.
‘Wil je nog altijd terug naar Friesland?’ vraagt Olaf. Hij pakt Hisse bij de schouders en kijkt haar recht in de ogen.
Hisse aarzelt. Ze weet wat Olaf niet zegt, maar wel bedoelt. Ze heeft nu een keus…
‘Ja,’ zegt Hisse ten slotte. Ze buigt haar hoofd. ‘Dat is mijn thuisland.’
Olaf zucht en laat haar los. ‘Goed. Dan gaan we naar de Friezen.’
‘Weet je zeker dat er ook nu Friezen in Kaupang zijn?’
‘Ja,’ antwoordt Olaf. ‘Naar Kaupang komen er zo veel dat ze een eigen wijk hebben. Ik ken enkelen van hen.’
‘Hoe kan dat?’ De Noren en Denen vallen Friesland bijna ieder jaar aan.’
‘Alle handelaren, uit welk land ze ook komen, worden door koning Halfdan beschermd,’ antwoordt Olaf, ‘op voorwaarde dat hij de eerste keus krijgt uit hun goederen. Werkt dat in jouw land soms anders, Hisse?’
Langzaam schudt Hisse haar hoofd. ‘Nee, tenminste niet in Dorestad. Daar leggen veel Deense en soms ook Noorse schepen aan.’
Stil loopt Hisse naast Olaf verder. Pas als kinderen joelen en haar nawijzen, vraagt ze zich af wat men hier van een vies, in dierenvellen gehuld meisje zal vinden.
Olaf klopt aan bij het grootste huis. ‘Hier leven de rijkste handelaren uit Friesland,’ zegt hij. ‘Als ze je willen helpen, ben je spoedig thuis.’
Een roodharige man opent de deur. Zijn blik schiet van Olaf naar Hisse en terug.
‘Als je pelzen kunt leveren, valt er te praten, Olaf,’ zegt hij. ‘Aan slavinnen hebben we geen behoefte, zeker niet als ze stinken. Was haar eerst en kleed haar behoorlijk.’
‘Ik kom uit Witla,’ roept Hisse in het Fries. ‘Help mij om terug naar huis te gaan.’
De handelaar knijpt zijn ogen tot spleetjes. ‘Heb je daar familie, meisje?’
Hisse buigt haar hoofd. ‘Nee,’ fluistert ze. ‘De Denen hebben iedereen gedood.’
De man grijnst. ‘Geen probleem, kind. Wij vinden wel een echtgenoot voor jou.’
Hisses ogen spuwen vuur. Ze grijpt haar boog. Bors nekharen staan recht overeind. Met blikkerende tanden springt hij. Net op tijd smijt de handelaar de deur dicht.

Hisse hijgt een ogenblik na. Dan wendt ze zich tot Olaf. ‘Mag ik nog eens over je vraag nadenken?’ vraagt ze. ‘Ik geloof niet langer dat ik in Friesland iets te zoeken heb.’
‘Zo lang als je maar wilt, Hisse,’ antwoordt Olaf. ‘Misschien wil je wel voorgoed mijn dochter worden. Wie weet ontmoeten we vroeg of laat een man die jou waard is. Tot dan zullen we met Bors hulp de beste pelsjagers van alle noordelijke landen zijn.’
Hisse straalt en stort zich in Olafs armen. ‘Afgesproken,’ zegt ze.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s